Branża leasingowa jest barometrem polskiej gospodarki.

Rozmowa z Mieczysławem Woźniakiem, Członkiem Rady Dyrektorów LeaseEurope, Wiceprzewodniczącym Komitetu Wykonawczego ZPL oraz Prezesem Zarządu mLeasing Sp. Z.o.o.

2017-05-30 14:36:22

ZPL to instytucja, która w Polsce ma niezwykle bogatą historię. Mimo wszystko większość fleet managerów kojarzy bardziej strukturę oraz zasięg PZWLP, które zresztą jest częścią ZPL. Czy z okazji 20. rocznicy powstania Związku mógłby Pan pokusić się o krótki rys historyczny oraz przybliżyć, kto jest jego członkiem oraz co jest ideą i głównym zadaniem ZPL?

W ubiegłym roku obchodziliśmy rocznicę 25-lecia leasingu w Polsce, a jednocześnie identyczny jubileusz na rynku świętowało kilka firm leasingowych. Jako ciekawostkę powiem, że we wrześniu 1991 r. w Gdańsku odbyło się pierwsze spotkanie przedstawicieli 14 polskich firm leasingowych. Początki branży były bardzo trudne, ponieważ zasadniczo brakowało wszystkiego: wiedzy, infrastruktury formalnej, kadr i klientów. Jednak paradoksalnie już od samego początku istniała konkurencja. W tym pierwszym spotkaniu udział wzięło aż 14 firm, co pokazuje, ile podmiotów funkcjonowało na polskim rynku na samym początku dostępności leasingu.

Niespełna kilka miesięcy później, w lutym 1992 r., z inicjatywy Adama Martowskiego (ówczesnego Prezesa BRE Leasing) i Leszka Czarneckiego (założyciela Europejskiego Funduszu Leasingowego) doszło do spotkania 30 firm leasingowych. Było to spotkanie inicjujące powstanie struktur związkowych. Początkowo Stowarzyszenie działało nieformalnie, a w listopadzie 1994 r. w sposób formalny powołano do życia Konferencję Przedsiębiorstw Leasingowych w Polsce. Związek Polskiego Leasingu jest kontynuatorem stowarzyszenia, które wtedy powstało.

Nasza organizacja liczy teraz 33 członków, w tym 32 to firmy leasingowe, zaś 1 to członek zbiorowy – PZWLP. Obecnie prowadzimy też rozmowy z kilkoma podmiotami zainteresowanymi przystąpieniem do ZPL. W sumie zrzeszamy 16 podmiotów należących do grup bankowych, 9 podmiotów niezależnych, 7 firm producenckich typu captive oraz PZWLP.

Wśród regularnych członków ZPL funkcjonują zatem uniwersalne firmy leasingowe, najczęściej związane z bankami, firmy skoncentrowane na wynajmie pojazdów lekkich, jak też wynajmie pojazdów dostawczych i ciężarowych, firmy captivowe, związane z producentami oraz firmy nastawione na współpracę z dostawcami zewnętrznymi. Jeżeli chodzi o naszą relację z PZWLP, to poza tym, że PZWLP jest naszym członkiem zbiorowym, to jednocześnie 4 członków ZPL i 2 firmy zależne naszych członków są bezpośrednio członkami PZWLP, co stanowi 40% członków tej części PZWLP, która działa na rynku CFM. Sam ZPL zrzesza firmy o bardzo zróżnicowanym kontekście działalności, a ta różnorodność nadaje wyjątkowego charakteru działalności związku i pozwala na dywersyfikację źródeł wiedzy i opinii.

Cele ZPL definiujemy w kilku głównych obszarach. Po pierwsze, naszym celem jest współpraca firm członkowskich oraz wypracowywanie wspólnych priorytetów, oczywiście przy poszanowaniu zasad prawa, konkurencji i specyfiki działania indywidualnych członków. W tym celu ZPL umożliwia tworzenie wielopłaszczyznowej platformy współdziałania przede wszystkim za pośrednictwem grup roboczych. Pracując nad strategią związku na najbliższe lata, wskazaliśmy 10 obszarów działania grup roboczych, obejmujących takie obszary, jak: prawo i podatki, zapobieganie oszustwom, rachunkowość, motoryzacja oraz nowe inicjatywy, takie jak e-leasing czy leasing w kontekście rządowej Strategii na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju. E-leasing jest jednym z kluczowych kierunków rozwoju członków Stowarzyszenia, co wiemy dzięki wynikom podsumowującym przeprowadzoną wśród członków ankietę. Zawsze łatwiej realizuje się cele, co do których wszyscy członkowie są zgodni. E-leasing i waga tego zagadnienia świadczą o tym, że nasze środowisko będzie dążyło do funkcjonowania w strefie mobilnej na tyle, na ile jest to możliwe.

Program rządowej Strategii na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju jest dla nas istotny dlatego, że jesteśmy branżą, która finansuje inwestycje i która kontrybuuje do rozwoju polskich firm, szczególnie w sektorze MŚP, zatem wszystko, co zostaje wpisane w rządowe strategie rozwoju, jest dla nas niezmiernie ważne. Chcemy być częścią tego projektu.

Liderami i członkami grup roboczych są menedżerowie i eksperci pracujący w naszych firmach członkowskich. Są to osoby, które w swoich biznesach, w swoich przedsiębiorstwach, są odpowiedzialne za konkretne obszary działalności i tę ekspercką i praktyczną wiedzę wykorzystują również w trakcie prac grup roboczych. ZPL opiera się o pracę społeczną swoich członków, dlatego też wszelkie działania związane z funkcjonowaniem grup roboczych również polegają na dobrowolnym dzieleniu się swoim czasem oraz know-how. Wyjątkiem jest tutaj grupa zajmująca się obszarami prawa i podatków. Ponieważ z punktu widzenia Związku jest to obszar strategiczny, to poza wieloma menedżerami firm członkowskich zatrudniamy także specjalistów, wybitnych ekspertów od prawa i podatków, aby na bieżąco monitorowali rynek i swoją diagnozą służyli wszystkim członkom.

Drugim celem ZPL jest bezpieczeństwo rozumiane jako podejmowanie działań pozwalających na tworzenie stabilnych i przejrzystych warunków funkcjonowania na rynku, zaś trzecim dbałość o wizerunek, to znaczy podejmowanie działań kreujących pozytywny wizerunek branży.

W jubileuszowej publikacji „20 lat polskiego leasingu” we wstępie zawarto zdanie, że to MŚP i mikroprzedsiębiorcy stanowią trzon polskiego rynku leasingu. Obecnie wszyscy postępowi gracze rynku CFM w Polsce kierują swoją uwagę właśnie w stronę wspomnianej części rynku. Jak Pan, wieloletni obserwator rynku polskiego i europejskiego, ocenia gotowość kategorii rynkowej określanej mianem MŚP do zrozumienia i poważnego zainteresowania produktami finansowymi właśnie dla nich? Jakie zadania stoją przed polskimi firmami z sektora CFM, aby wyedukować polskich przedsiębiorców i przekonać ich do zainteresowania nowymi formami finansowania firmowej floty oraz nieruchomości?

Tak jak powiedziałem na wstępie, leasing funkcjonuje na polskim rynku od 25 lat, czyli właściwie od początku transformacji gospodarczej w naszym kraju.

Obecnie z leasingu korzysta ok. 500-600 tys. polskich firm. Branża leasingowa obsługuje głównie sektor mikro- i małych firm. Związek szacuje, że 53% stanowią klienci o rocznych obrotach do 5 mln zł, czyli kwalifikowane jako firmy mikro. Jednocześnie ponad 70% stanowią klienci o obrotach do 20 mln zł. Grupa ta obejmuje całość firm mikro oraz istotną część firm małych (firmy o obrotach do 10 mln euro). Można zatem przyjąć, że ponad ¾ swoich usług branża leasingowa kieruje łącznie do firm mikro i małych. W tym miejscu warto podkreślić, że zarówno w Polsce, jak i w Europie 99,8% firm to MŚP.

Polska jest obecnie szóstym co do wielkości rynkiem leasingu w Europie, będąc jednocześnie jedenastą gospodarką w Europie pod względem PKB. Oznacza to, że polscy przedsiębiorcy relatywnie częściej korzystają z leasingu niż europejskie MŚP. Na podstawie dostępnych badań szacujemy, że w Europie 19% inwestycji MŚP finansowanych jest leasingiem, zaś w Polsce współczynnik ten wynosi 30%.

Zatem trudno mówić o jakiejś potencjalnej gotowości. Wysoki udział leasingu w finansowaniu inwestycji polskich firm to fakt, podobnie jak to, że korzystają one z leasingu oraz usług CFM dość powszechnie. Polscy przedsiębiorcy są dobrze zaznajomieni z tą formą finansowania. Jesteśmy dużym, rozwiniętym rynkiem, na którym firmy leasingowe i firmy CFM są bardzo blisko swoich klientów, a leasing jest bardzo popularną metodą rozwijania przedsiębiorstw.

Polski rynek rozwijał się i nadal rozwija w niezwykle dynamicznym tempie. Porównując pierwsze 5 lat funkcjonowania rynku leasingu oraz ostatnie 5 lat wzrost wolumenu sfinansowanych przez naszą branżę, wzrost inwestycji jest 100-krotny. Leasing szczególnie stymulował polską gospodarkę w początkowym okresie transformacji i w istotny sposób wspierał przemiany gospodarcze po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Doceniają go polskie firmy, ponieważ na koniec 2016 r. łączna wartość aktywnego portfela branży leasingowej wyniosła 105,1 mld zł wobec 114,5 mld zł wartości salda kredytów inwestycyjnych udzielonych firmom przez banki. Potwierdzeniem rosnącego znaczenia tej formy finansowania jest również łączna wartość polskiego rynku leasingu (mierzona wartością inwestycji sfinansowanych w danym roku), która w 1995 r. wynosiła ok. 1,5 mld złotych, podczas gdy w 2016 r. było to 58,1 mld zł.

Jeżeli chodzi o nasze działania edukacyjne nakierowane na przyszłość, to będą się one raczej wiązać z megatrendami, takimi jak: wzrastająca dbałości o środowisko oraz gospodarka współdzielenia, tzw. Sharing Economy, która będzie skutkowała rozpowszechnieniem się nowego kontekstu mobilności.

Został Pan wybrany do nowego Zarządu Leaseurope. To ogromne wyróżnienie, proszę przyjąć moje szczere gratulacje. Proszę powiedzieć, co będzie Pana zadaniem i misją na kolejne lata kadencji? Co chce Pan osiągnąć w ramach reprezentowania polskiej branży leasingu w Leaseurope oraz na arenie międzynarodowej?

Leaseurope jest europejską organizacją zrzeszającą krajowe związki leasingowe, CFM i wynajmu pojazdów – zatem definiuje te branże jako obszar wspólnego zainteresowania. W sumie członkami Leaseurope jest 45 związków z 33 krajów. ZPL jest członkiem Leaseurope od początku swojego istnienia, a więc od 1994 r.

Rada Dyrektorów Leaseurope składa się z 12 członków, a ja jestem jednym z nich. Mandaty poszczególnych członków Rady Dyrektorów związane są z krajami bądź regionami, alternatywnie z branżami, np. CFM lub wynajem. Polska nie posiada swojego mandatu wprost, lecz może się ubiegać o miejsce w Radzie Dyrektorów w ramach regionu Europy środkowo-wschodniej. W praktyce od wielu lat to właśnie miejsce w Radzie zajmuje Polak. Ja mam przyjemność sprawować tę funkcję od czerwca 2015 r., a w październiku 2016 r. zostałem wybrany na kolejną dwuletnią kadencję. Pierwszym reprezentantem naszego kraju w Leaseurope był Adam Martowski, wspominany już przeze mnie, jeden z inicjatorów powstania ZPL.

Co do zasady Leaseurope nie zajmuje się sprawami poszczególnych rynków, lecz zagadnieniami definiowanymi z poziomu europejskiego. Spotykając się regularnie w gronie 12 liderów europejskiego rynku leasingu, mamy okazję do wymiany wiedzy i doświadczeń, ale przede wszystkim poszukujemy rozwiązań dla najistotniejszych problemów i wyzwań naszej branży. Mówiąc o najważniejszych obecnie wyzwaniach, wymieniłbym przede wszystkim: wzrost wymogów regulacyjnych, wprowadzenie nowego międzynarodowego standardu rachunkowości IFRS 16, wzmocnienie znaczenia leasingu jako kluczowego elementu trwałego modelu ekonomicznego, w szczególności wobec wyzwań przyszłości, takich jak np. circular economy, zmiana zachowań klientów czy nowe podejście do mobilności. Liczę na to, że moje osobiste zaangażowanie pozwoli na dalsze wzmocnienie pozytywnej opinii o polskim rynku, zaś z drugiej strony pozwoli nam w Komitecie Wykonawczym ZPL na ocenę podejmowanych przez nas działań w wiele szerszym, europejskim kontekście.

Chciałbym, aby moja obecność w Leaseurope dała nam jako Związkowi lepszy i bliższy monitoring tego, co dzieje się w Unii Europejskiej, jakie kierunki stanowią obecnie wyzwania, a w konsekwencji chcę inspirować związek do podejmowania określonych działań. Liczę, że moje działanie w Leaseurope sprawi, że jako Komitet Wykonawczy ZPL będziemy mogli mieć szerszą perspektywę i dzięki temu będziemy podejmować skuteczniejsze działania. Jednocześnie mam taką ambicję, aby w niedalekiej przyszłości Polska znalazła szerszą reprezentację w grupach roboczych Leaseurope. Dzięki temu będziemy silniejsi i bogatsi o bezcenną wiedzę, co pozwoli nam lepiej rozumieć rynek i bardziej świadomie się rozwijać.

Zna Pan na pewno opinie na temat naszego kraju oraz leasingu w naszej ojczyźnie. Jak polski rynek leasingu postrzegany jest za granicą? Jak widzą nas duże międzynarodowe koncerny CFM i jaki potencjał reprezentujemy jako rynek?

Jak zaznaczyłem, Polska jest szóstym co do wielkości rynkiem leasingu w Europie. Nasza gospodarka rozwija się dynamicznie w tempie ok. 3% p.a. W konsekwencji rosną inwestycje. Obecnie jesteśmy jedenastą największą gospodarką w Europie, ale potencjał Polski jako dużego kraju europejskiego jest większy i w perspektywie kolejnych dekad nasza pozycja będzie rosła. Wszystko to przemawia za tym, że nasz rynek postrzegany jest nie tylko jako ważny pojedynczy rynek europejski już teraz, ale także jako rynek z atrakcyjnym potencjałem wzrostu. Czekamy na dane prezentujące wyniki rynku europejskiego w całym 2016 r. Na razie dysponujemy danymi po I półroczu. W okresie pierwszych sześciu miesięcy 2016 r. europejska branża odnotowała 13,2% wzrost, zaś polski rynek odnotował w tym czasie 17,7% dynamikę. Była to najwyższa dynamika spośród sześciu największych rynków europejskich.

Polska gospodarka ma silne fundamenty, charakteryzuje się stosunkowo silnym, stabilnym wzrostem gospodarczym, a także posiada bardzo duży liczebnie sektor MŚP. Jesteśmy rynkiem z dużymi perspektywami wzrostu, przekraczającym to, co jest osiągalne dla rozwiniętych rynków zachodnioeuropejskich.

Leasing to zjawisko znane już wiele wieków temu. Zmieniał swoją formę, jednak był i jest obecny w prowadzeniu biznesu. Co, Pana zdaniem, przemawia właśnie za tą formą użytkowania nieruchomości i ruchomości?

Przemawia za nim przede wszystkim dostępność. Firmy leasingowe koncentrują się na aktywie, którym mogą być pojazdy, pojazdy użytkowe, zestawy do transportu, standardowy sprzęt oraz maszyny i urządzenia, z których korzystają przedsiębiorcy. W takim podejściu to właśnie aktywo i jego zdolność do generowania przychodów stanowią główne zabezpieczenie transakcji. Takie są właśnie oczekiwania przedsiębiorców, często małych firm, którzy nie dysponują dużym majątkiem własnym.

Po drugie, firmy leasingowe od początku swojego istnienia zbudowały bardzo efektywne sieci mobilnych doradców, dzięki czemu były bardzo blisko swoich klientów, dostawców i partnerów biznesowych. Właśnie ta bliskość i w efekcie wygoda klientów i dostawców okazała się szczególnie istotna.

Firmy korzystające z leasingu za powód korzystania z tej właśnie formy finansowania często podają również atrakcyjną cenę i niższe koszty w porównaniu do innych potencjalnych źródeł finansowania, uproszczone procedury, elastyczność oferty, możliwość dopasowania umowy do potrzeb firmy i większą skłonność branży leasingowej do współpracy z firmami posiadającymi relatywnie krótką historię funkcjonowania na rynku.

Gdyby Pan miał wymienić kilka kamieni milowych w rozwoju i rozumieniu leasingu w Polsce, to byłyby to...

Pierwszy kamień milowy to powstanie pierwszych firm leasingowych, jak wspomniałem, miało to miejsce w 1991 r.

Pierwszym istotnym przepisem, będącym de facto podstawą działalności leasingu, było Rozporządzenie Ministra Finansów ws. zaliczania przedmiotu umów najmu lub dzierżawy rzeczy albo praw majątkowych do składników majątku stron tych umów, co miało miejsce 6 kwietnia 1993 r. Był ważny, ponieważ pozwalał na amortyzację przez osobę inną niż właściciel.

W 1994 r. nastąpiła rejestracja naszego Związku, wtedy pod nazwą Konferencji Przedsiębiorstw Leasingowych. Pierwsze roczne wyniki branży leasingowej zostały opublikowane w 1996 r. i dotyczyły 1995 r. (wartość rynku za 1995 r. wyniosła 1,5 mld zł).

W latach 2000 i 2001 r. miało miejsce wprowadzenie szeregu bardzo ważnych regulacji: zdefiniowanie leasingu w Kodeksie Cywilnym, zdefiniowanie leasingu w ustawach podatkowych oraz zdefiniowanie leasingu w ustawie o rachunkowości.

W 2003 r. nastąpiła zmiana nazwy naszej organizacji na Związek Przedsiębiorstw Leasingowych. W tym właśnie roku rynek przekroczył wartość 10 mld zł.

Po wejściu Polski do UE, w 2004 r., rozwój rynku podlegał większej dynamice. W 2006 r. rynek przekroczył wartość 20 mld zł (21,8 mld zł), zaś w 2007 r. rynek osiągnął wartość ponad 30 mld zł (32,6 mld zł).

Rok 2007 to rozpoczęcie perspektywy unijnej na lata 2007-2013, a więc nadzieja na dalszy wzrost inwestycji. Niestety na 2008 r. datowany jest początek światowego kryzysu gospodarczego, załamanie rynku leasingu w Europie, w tym w Polsce. Ponowny dynamiczny wzrost rynku to dopiero lata 2011-2012.

Warto również wspomnieć, że w 2008 r. Polski Związek Wynajmu i Leasingu Pojazdów przystąpił do ZPL.

Równie istotne jest to, że w 2015 r. polski rynek osiągnął wartość 50 mld zł, zaś na koniec 2016 r. wartość rynku zbliżyła się do 60 mld zł (58,1 mld zł).

Wartość rynku polskiego leasingu jest w fazie wzrostu. W leasingu pojazdów wzrost ten od lat jest dwucyfrowy, gdy spojrzymy na wyniki rok do roku. Czy można powiedzieć, że aktywność przedsiębiorców w leasingu jest barometrem polskiej gospodarki? Czy i ewentualnie w jakim aspekcie leasing jest szansą nadania dynamiki polskiej gospodarce?

Branża leasingowa ma coraz większy wpływ na tworzenie PKB w Polsce. Finansując inwestycje, branża przyczynia się do rozwoju firm działających w Polsce, a w konsekwencji do wzrostu i modernizacji polskiej gospodarki. Rosnąc średniorocznie o 16,8% w latach 2012-2016, nasza branża sfinansowała inwestycje polskich firm o wartości ponad 217 mld zł.

Zakładając średnioroczne tempo wzrostu rynku leasingu w Polsce na poziomie 8% w latach 2017-2021 branża sfinansuje inwestycje polskich firm o wartości około 360 mld zł. To niewątpliwie istotny wkład w rozwój i modernizację polskich firm, a konsekwencji wzrost PKB w naszym kraju. Tak jak zaznaczyłem wcześniej, 30% inwestycji w sektorze MŚP finansowane jest właśnie przez leasing. Te fakty przemawiają za pomysłem stworzenia grupy roboczej w ramach ZPL o tematyce zrównoważonego rozwoju. Z całą pewnością wobec prognoz oraz wcześniejszych analiz głos takiej grupy byłby niezwykle istotnym punktem odniesienia dla branży leasingowej.

Jak Pan ocenia stan polskiej gospodarki? Jakie nastroje dominują wśród przedsiębiorców oraz usługodawców w ostatnim roku? Czy pokusiłby się Pan o jakieś prognozy dotyczące polskiego leasingu oraz gospodarki?

Zdecydowanie opowiadam się za patrzeniem w dłuższym horyzoncie czasowym. Polska gospodarka stoi na solidnych fundamentach, a polscy przedsiębiorcy w latach transformacji gospodarczej wykazali się niesamowitą energią. Zatem mamy silne atuty, które pozwolą na utrzymanie wzrostu gospodarczego i wysokiej dynamiki inwestycji, a sektor leasingowy będzie nadal blisko naszych klientów i będzie wspierał ich rozwój.

ZNAJDŹ NAS: