Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników przewidziane w tarczy antykryzysowej

Epidemia koronawirusa oraz choroby COVID-19 pociągają za sobą znamienne skutki dla wielu przedsiębiorców, nie tylko ze względu na wprowadzane ograniczenia prowadzenia działalności, ale także ze względu na ogólne pogorszenie sytuacji na rynku wynikające z powszechnego spadku aktywności wielu branż. Negatywne skutki odczuwają również przedsiębiorcy z sektora transportowego, których zakres działalności uległ niekiedy diametralnemu ograniczeniu.

2020-05-18 08:14:39

W niniejszym artykule przybliżamy rozwiązania tzw. tarczy antykryzysowej dotyczące dofinansowania ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) wynagrodzeń pracowników zatrudnionych przez przedsiębiorców, którzy wskutek wystąpienia koronawirusa nie mogą w pełni wykorzystać swojego potencjału kadrowego.

Ogólny zarys świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy

Formy wsparcia przedsiębiorców zostały uregulowane w Ustawie z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw[1]. Jedną z form pomocy uregulowaną w tej ustawie są świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy wypłacane ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Świadczenia te przeznaczone są na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy w następstwie wystąpienia COVID-19, zatrudnionych przez przedsiębiorców, u których wystąpił spadek obrotów gospodarczych również w następstwie wystąpienia COVID-19.

Podstawowymi przesłankami otrzymania dofinansowania są:

  1. wystąpienie u przedsiębiorcy spadku obrotów o 15% lub 25% wskutek wystąpienia COVID-19;
  2. zawarcie porozumienia z pracownikami, ustalającego warunki i tryb wykonywania pracy w okresie przestoju ekonomicznego lub obniżonego wymiaru czasu pracy;
  3. zobowiązanie się do niewypowiadania umów o pracę pracownikom objętym wsparciem przez okres otrzymywania dofinansowania oraz kolejny okres analogiczny do otrzymywania dofinansowania.

Ze wsparcia nie mogą korzystać przedsiębiorcy, co do których zachodzą przesłanki ogłoszenia upadłości lub ci, którzy zalegają z regulowaniem zobowiązań podatkowych bądź zobowiązań dotyczących ubezpieczeń społecznych za okres do końca trzeciego kwartału 2019 r.

Spadek obrotów o 15% lub 25%

Zgodnie z przepisami tarczy antykryzysowej omawiana forma wsparcia skierowana jest do wszystkich rodzajów przedsiębiorców, u których wystąpił spadek obrotów, tj. zarówno do prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, osób prawnych (np. spółek z o.o. lub spółek akcyjnych) czy też jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, posiadających zdolność prawną (np. spółek jawnych, partnerskich, komandytowych, komandytowo-akcyjnych). W przeciwieństwie do niektórych innych form pomocy, przy ubieganiu się o świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy nie ma również znaczenia zakres prowadzonej działalności ani liczba zatrudnionych pracowników. Z pomocy tej mogą skorzystać zarówno mikro, mali, średni jak i duzi przedsiębiorcy, u których nastąpił spadek obrotów.

Warunkiem ubiegania się o dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jest wystąpienie spadku obrotów rozumianego jako spadek sprzedaży towarów lub usług w ujęciu ilościowym lub wartościowym. Konieczne jest przy tym, aby spadek obrotów wynikał z wystąpienia COVID-19. Spadek obrotów wywołany innymi zdarzeniami nie uprawnia do uzyskania wsparcia.

Spadek obrotów powinien wynieść:

  1. nie mniej niż 15%, obliczony jako stosunek łącznych obrotów z dwóch kolejnych miesięcy w okresie od 1 stycznia 2020 r. do dnia złożenia wniosku o dofinansowanie, w porównaniu do łącznych obrotów z analogicznych dwóch kolejnych miesięcy roku poprzedniego. Co istotne, w celach wyliczeń spadku można przyjąć miesiące kalendarzowe bądź okresy kolejnych 30 dni;
  2. nie mniej niż 25%, obliczony jako stosunek obrotów dowolnego miesiąca w okresie od 1 stycznia 2020 r. do dnia poprzedzającego dzień złożenia wniosku w porównaniu do miesiąca poprzedniego. Może to być miesiąc kalendarzowy lub okres 30 kolejnych dni.

Warunki dotyczące wystąpienia spadku obrotów wskazują, iż o pomoc mogą się ubiegać przedsiębiorcy prowadzący działalność przynajmniej przez okres dwóch miesięcy.

Należy mieć także na uwadze, iż ewentualny wzrost obrotów odnotowany po złożeniu wniosku nie będzie miał wpływu na przyznane dofinansowanie i nie spowoduje jego cofnięcia lub przerwania wypłaty świadczeń.

Ponadto z możliwości otrzymania pomocy wyłączeni są przedsiębiorcy, co do których zachodzą przesłanki ogłoszenia upadłości lub którzy zalegają w regulowaniu zobowiązań podatkowych lub składek na ubezpieczenia społeczne do końca III kwartału 2019 r.

Zawarcie porozumienia z pracownikami, ustalającego warunki i tryb wykonywania pracy w okresie przestoju ekonomicznego lub obniżonego wymiaru czasu pracy

Przepisy dotyczące omawianego świadczenia umożliwiają zmianę warunków pracy i płacy w przedsiębiorstwie poprzez objęcie pracowników przestojem ekonomicznym lub obniżonym wymiarem czasu pracy.

W tym celu niezbędne jest zawarcie porozumienia pomiędzy pracodawcą a pracownikiem. Co istotne, przepisy nakładają na przedsiębiorcę obowiązek dołączenia kopii tego porozumienia do wniosku o dofinansowanie oraz obowiązek przekazania jej okręgowemu inspektorowi pracy w ciągu pięciu dni roboczych. Dlatego też treść tego porozumienia powinna w pełni odpowiadać wymogom prawa pracy.

Treść porozumienia powinna obejmować co najmniej[2]:

  1. grupy zawodowe objęte przestojem ekonomicznym lub obniżonym wymiarem czasu pracy;
  2. obniżony wymiar czasu pracy obowiązujący pracowników;
  3. okres, przez jaki obowiązują rozwiązania dotyczące przestoju ekonomicznego lub obniżonego wymiaru czasu pracy.

Na mocy zawartego porozumienia możliwe jest:

  • obniżenie do 50% wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym (tj. takim, w którym pracownicy, pozostając w gotowości do pracy, nie wykonują jej z przyczyn niedotyczących pracowników), przy czym wartość ta nie może być niższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy. Oznacza to, że pensja pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, na przykład na 4/5 etatu nie może być niższa, niż 80% wynagrodzenia minimalnego.
  • obniżenie wymiaru czasu pracy pracowników o 20%, ale nie więcej niż do 1/2 etatu, przy zastrzeżeniu, iż wskutek tego obniżenia wynagrodzenie pracownika nie może wynieść mniej niż minimalne wynagrodzenie za pracę z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy.

Co istotne, przestój ekonomiczny odnosi się do danych pracowników, a nie przedsiębiorcy. Dlatego też uzyskania pomocy nie warunkuje całkowite wstrzymanie prowadzenia działalności. Ponadto istnieje możliwość, aby przestojem ekonomicznym bądź obniżeniem wymiaru czasu pracy zostali objęci poszczególni pracownicy lub grupy pracowników. Nic nie stoi również na przeszkodzie, aby część pracowników została objęta przestojem ekonomicznym, w stosunku do innej części nastąpiło obniżenie wymiaru czasu pracy, przy jednoczesnym zachowaniu dotychczasowych warunków pracy i płacy pozostałej grupy pracowników. Należy mieć jednak przy tym na uwadze, iż zasady doboru pracowników objętych porozumieniem oraz warunki porozumienia powinny być obiektywne i uzasadnione. Panująca sytuacja oraz wprowadzone przepisy w żadnym stopniu nie wyłączają obowiązujących ogólnych zasad prawa pracy, w szczególności tych dotyczących równego traktowania w zatrudnieniu.

Omawiane porozumienie powinno zostać zawarte przez pracodawcę oraz organizacje związkowe reprezentatywne w rozumieniu ustawy o związkach zawodowych lub zakładową organizację związkową (jeżeli u pracodawcy działa jedna organizacja związkowa). W sytuacji, w której u danego pracodawcy nie działają organizacje związkowe, porozumienie to powinno zostać zawarte pomiędzy pracodawcą a przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy. W przypadku trudności w przeprowadzeniu wyborów przedstawicieli pracowników z powodu COVID-19, w szczególności wywołanych nieobecnością pracowników, trwającym przestojem lub wykonywaniem przez część pracowników pracy zdalnej, porozumienie to może być zawarte z przedstawicielami pracowników wybranymi przez pracowników uprzednio do innych celów przewidzianych w przepisach prawa pracy.

Wyłonienie u danego pracodawcy przedstawicieli pracowników może przysparzać pewne problemy, jeżeli wcześniej tego nie dokonywano. W takiej sytuacji należy przede wszystkim pamiętać, iż pracodawca nie powinien samodzielnie, jednostronnie wybierać przedstawicieli pracowników. Może on podjąć inicjatywę w zwołaniu zebrania w celu ich wyłonienia, jednak decyzja co do wyboru przedstawicieli należy wyłącznie do pracowników. Nic nie stoi również na przeszkodzie, aby wyłonienie przedstawicieli nastąpiło za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, podczas telekonferencji, przy pomocy poczty elektronicznej bądź komunikatorów internetowych – przepisy nie wprowadzają w tej sferze obostrzeń formalnych. Należy także pamiętać, iż przepisy wskazują wyraźnie na zawarcie porozumienia przez przedstawicieli, a nie przedstawiciela pracowników, wobec czego powinno być ich przynajmniej dwóch.

Warunki dofinansowania

Wysokość dofinansowania, jakie można otrzymać z FGŚP, uzależnione jest od tego, czy dotyczy pracowników objętych przestojem ekonomicznym, czy obniżonym wymiarem czasu pracy.

W przypadku tych pierwszych dofinansowanie wynosi 50% minimalnego wynagrodzenia z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy, wraz ze składkami na ubezpieczenie społeczne, w tym zakresie leżącymi po stronie pracodawcy. Oznacza to, iż dofinansowanie wynagrodzenia pracownika objętego przestojem ekonomicznym może wynieść 1 533,09 zł brutto.

W przypadku pracowników, których wymiar czasu pracy został obniżony, dofinansowanie wynosi nie więcej niż 50% aktualnego wynagrodzenia (tj. ustalonego już po obniżeniu wymiaru zatrudnienia) i jednocześnie nie więcej niż 40% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za pierwszy kwartał 2020 r. Oznacza to, iż dofinansowanie wynagrodzenia pracownika może wynieść do 2 452,27 zł brutto.

Należy jednak pamiętać o dodatkowym obostrzeniu – z dofinansowania do pensji danego pracownika nie można skorzystać, jeżeli w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniosła ona więcej niż 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Wsparcie może zostać przyznane na okres do trzech miesięcy, liczonych od momentu złożenia wniosku. Co istotne, otrzymując wsparcie, przedsiębiorca nie może wypowiedzieć umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika w okresie otrzymywania wsparcia, a także po jego zakończeniu, przez czas analogiczny do okresu otrzymywania wsparcia. Wypowiedzenie umowy w tym czasie skutkować będzie obowiązkiem zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej dla zaległości podatkowych.

Świadczenia z FGŚP a inne formy pomocy

Zgodnie z przepisami tarczy antykryzysowej pomoc z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nie może być łączona z innymi formami pomocy otrzymanymi w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy[3]. Przyjmuje się więc, iż omawianej formy wsparcia nie można łączyć z dofinansowaniem części kosztów wynagrodzeń pracowników przyznawanym na podstawie umowy zawartej ze starostą, przysługującym mikro, małym i średnim przedsiębiorcom, u których spadek obrotów wyniósł nie mniej niż 30% (jeżeli pomoc ta dotyczyć by miała tych samych pracowników).

Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby dofinansowanie z FGŚP łączone było ze zwolnieniem z opłacania składek na ZUS, które również przewidziane jest w tarczy antykryzysowej. W takim wypadku jednak środki przyznane z FGŚP zostaną odpowiednio pomniejszone o wartość składek na ubezpieczenia społeczne, z opłacania których przedsiębiorca został zwolniony.

 


[1] Dz. U. z 2020 r., poz. 568.

[2] Art. 15g ust. 14 Ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.

[3] Art. 16g ust. 18 Ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.

Autorami tesktu są r.pr. Katarzyna Grzywacka oraz r.pr. Jakub Ginszt, Loys Kancelaria Radcy Prawnego Katarzyna

Artykuł ukazał się w Magazynie FLOTA 4/2020.

ZNAJDŹ NAS: