VAT – powrót do sankcji finansowych dla podatników

Ustawa z dnia 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw opublikowana w Dzienniku Ustaw w dniu 15 grudnia 2016 r. wprowadza liczne zmiany dotyczące rozliczania tego podatku przez przedsiębiorców, w tym m.in. wprowadza dodatkowe zobowiązanie podatkowe, czyli sankcje finansowe dla podatników, którzy w sposób nierzetelny rozliczą podatek VAT, wskutek czego zostaje zaniżone zobowiązanie podatkowe lub zawyżona kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy albo do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy.

2017-06-01 13:28:07

Na podstawie nowych przepisów ustawodawca „powrócił” do stosowanych wcześniej pewnego rodzaju sankcji finansowych. Dla przypomnienia: sankcje przewidziane były również w ustawie z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (w roku wprowadzenia sankcje wynosiły nawet 500%) oraz w obowiązującej ustawie o podatku od towarów i usług z 2004 r. Sankcje z ustawy z 2004 r. obowiązywały do listopada 2008 r. Na podstawie wówczas obowiązujących przepisów w przypadku stwierdzenia, że podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę zobowiązania podatkowego niższą od kwoty należnej, naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej określał wysokość tego zobowiązania w prawidłowej wysokości oraz ustalał dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30% kwoty zaniżenia tego zobowiązania. Wykreślenie tej sankcji z przepisów spowodowane było m.in. zarzutami niezgodności z prawem unijnym.

Po ośmiu latach ustawodawca wraca do sankcji. W ustawie o VAT dodano odrębny rozdział dotyczący zasad ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku VAT i w zależności od rodzaju popełnionego błędu ustawodawca wprowadził trzy różne wysokości sankcji, tj. 20%, 30% oraz 100%.

 

Sankcja 30% i 20%

Na podstawie art. 112b ust. 1 ustawy o VAT w razie stwierdzenia, że podatnik:

  1. w złożonej deklaracji podatkowej wykazał:
    1. kwotę zobowiązania podatkowego niższą od kwoty należnej,
    2. kwotę zwrotu różnicy podatku lub kwotę zwrotu podatku naliczonego wyższą od kwoty należnej,
    3. kwotę różnicy podatku do obniżenia kwoty podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe wyższą od kwoty należnej,
    4. kwotę zwrotu różnicy podatku, kwotę zwrotu podatku naliczonego lub kwotę różnicy podatku do obniżenia kwoty podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe, zamiast wykazania kwoty zobowiązania podatkowego podlegającej wpłacie do urzędu skarbowego,
  2. nie złożył deklaracji podatkowej oraz nie wpłacił kwoty zobowiązania podatkowego

– naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej określa odpowiednio wysokość tych kwot w prawidłowej wysokości oraz ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego albo kwoty zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe.

Na podstawie art. 112b ust. 2 jeżeli po zakończeniu kontroli podatkowej albo w trakcie prowadzonego postępowania kontrolnego w przypadkach, o których mowa w:

  1. ust. 1 pkt 1, podatnik złożył korektę deklaracji uwzględniającą stwierdzone nieprawidłowości i wpłacił kwotę zobowiązania podatkowego lub zwrócił nienależną kwotę zwrotu,
  2. ust. 1 pkt 2, podatnik złożył deklarację podatkową i wpłacił kwotę zobowiązania podatkowego

– wysokość dodatkowego zobowiązania podatkowego wynosi 20% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego albo kwoty zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe.

 

Wyłączenie stosowania przepisów

Przepisów ust. 1 nie stosuje się:

  1. jeżeli przed dniem wszczęcia kontroli podatkowej przez naczelnika urzędu skarbowego lub postępowania kontrolnego przez organ kontroli skarbowej podatnik:
    1. złożył odpowiednią korektę deklaracji podatkowej albo
    2. złożył deklarację podatkową z wykazanymi kwotami podatku

– oraz wpłacił na rachunek urzędu skarbowego kwotę wynikającą ze złożonej deklaracji albo korekty deklaracji podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę;

  1. w zakresie ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego, w przypadku gdy zaniżenie kwoty zobowiązania podatkowego lub zawyżenie kwoty zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe, wiąże się z:
    1. popełnionymi w deklaracji błędami rachunkowymi lub oczywistymi omyłkami,
    2. nieujęciem podatku należnego lub podatku naliczonego w rozliczeniu za dany okres rozliczeniowy, a podatek należny lub podatek naliczony został ujęty w poprzednich okresach rozliczeniowych lub w okresach następnych po właściwym okresie rozliczeniowym, jeżeli nastąpiło to przed dniem wszczęcia kontroli podatkowej przez naczelnika urzędu skarbowego lub postępowania kontrolnego przez organ kontroli skarbowej;
  2. w zakresie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w stosunku do osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe.

 

Sankcja 100%

Możliwość zastosowania sankcji 20% i 30% została ograniczona poprzez zapisy art. 112c ustawy o VAT. Na podstawie tego przepisu w zakresie, w jakim w przypadkach, o których mowa w art. 112b ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1, odpowiednio zaniżona kwota zobowiązania podatkowego, zawyżona kwota zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, zawyżona kwota różnicy podatku do obniżenia kwoty podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe lub wykazanie kwoty zwrotu różnicy podatku lub kwoty zwrotu podatku naliczonego lub kwoty różnicy podatku do obniżenia za następne okresy rozliczeniowe, w miejsce wykazania kwoty zobowiązania podatkowego podlegającego wpłacie na rachunek urzędu skarbowego wynikają w całości lub w części z obniżenia kwoty podatku należnego o kwoty podatku naliczonego wynikające z faktur, które:

  1. zostały wystawione przez podmiot nieistniejący,
  2. stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności,
  3. podają kwoty niezgodne z rzeczywistością – w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością,
  4. potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i art. 83 Kodeksu cywilnego – w części dotyczącej tych czynności

– wysokość dodatkowego zobowiązania podatkowego w części dotyczącej podatku naliczonego wynikającego z powyższych faktur wynosi 100%.

 

Przepisy przejściowe

Przepisów dotyczących ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku VAT nie stosuje się do okresów rozliczeniowych przypadających przed dniem 1 stycznia 2017 r.

 

Komentarz

Nowa sankcja zgodnie z założeniami ma być wymierzona przeciwko podatnikom oszukującym na rozliczeniu podatku VAT. O ile cel jest słuszny, to w mojej ocenie sankcje te mogą dotknąć również podatników, którzy sami zostali oszukani przez innego podatnika, który np. wykonał usługę, ale nie wywiązał się w sposób prawidłowy z obowiązków względem fiskusa. Z praktyki wiem, iż takie sytuacje zdarzają się dość często.

Zdaniem ustawodawcy wprowadzone sankcje mają też mieć znaczenie prewencyjne i zmierzać do przekonania podatników, iż rzetelne i staranne wypełnienie deklaracji podatkowej leży w ich interesie. Wprowadzono też pewnego rodzaju „promocję”, czyli obniżenie stawki z 30% do 20% dla podatników, którzy zgodzą się z ustaleniami fiskusa i nie będą wchodzili z nim w spór. W mojej ocenie większość przedsiębiorców stara się rzetelnie i starannie wypełniać obowiązki podatkowe. Niestety nie sprzyjają temu liczne zmiany przepisów, rozbieżność interpretacji wydawanych przez Ministra Finansów, jak i rozbieżność orzecznictwa podatkowego. Nierzadko przedsiębiorca chcący w dobrej wierze rozliczyć się prawidłowo z podatku musi czekać kilka lat, zanim „jakieś zagadnienie” będzie jednolicie postrzegane przez organy podatkowe i sądownictwo. Oczywiście można powiedzieć, że np. odliczenie podatku naliczonego to prawo, a nie obowiązek i można podatku nie odliczyć, ale w rachunku ekonomicznym przedsiębiorstwa podatek ma duże znaczenie, czasem może nawet mieć wpływ na istnienie firmy.

ZNAJDŹ NAS: